Nauka pływania - sprawdzanie sił wyporu

Przygotujemy szklane naczynia: dwa duże słoje i szklankę. Następnie do pierwszego naczynia wlewamy wodę z kranu, do drugiego wodę z solą kuchenną (ok. 10 łyżek na 0,5 l wody) a do szklanki wodę mineralną (gazowaną). Sprawdzamy, jak zachowują się świeże jaja w różnych środowiskach. Do naczyń bardzo delikatnie wkładamy jajka. Uważajcie, żeby się nie rozbiły! Zobaczcie, co dzieje się z jajkiem? Pływa czy tonie? W wodzie z kranu jajko opadło na dno naczynia - utonęło. Natomiast w wodzie z dodatkiem soli kuchennej jajko nauczyło się pływać.
Teraz to szklanki z wodą gazowaną wsypujemy kilka rodzynek. Rodzynki opadają na dno, następnie unoszą się do góry, po czym ponownie opadają na dno a cały proces powtarza się kilka razy.

Wniosek:
Siła wyporu wynika z prawa Archimedesa, powoduje, że ciała o gęstości większej od gęstości wody toną. W czystej wodzie siła ciężkości jest większa od siły wyporu i jajko tonie. Gdy jajko znajdzie się w bardzo słonej wodzie (w warunkach jakie panują w Morzu Martwym) wzrasta wówczas siła wyporu, która przewyższa siłę ciężkości działającą na jajko. Słona woda wypiera jajko, aż wypływa ono na powierzchnię.
Rodzynki mają większą gęstość niż woda, więc opadają na dno. Jeśli woda jest gazowana, do rodzynków przyczepiają się bąbelki gazu. W ten sposób siła wyporu, działająca na rodzynki wzrasta i rodzynki wypływają na powierzchnię. Po czym bąbelki uciekają i rodzynki znów opadają na dno.

dr Marta Arczewska